Μάθημα : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία των Κοινωνικών Επιστημών

Το μάθημα αποτελεί εισαγωγή στα βασικά φιλοσοφικά προβλήματα που ανακύπτουν από τη μελέτη των κοινωνικών φαινομένων και ειδικότερα στο ζήτημα της επιστημονικής εξήγησης στις κοινωνικές επιστήμες. Το μάθημα διαρθρώνεται σε δύο μέρη, ένα ιστορικό και ένα συστηματικό. Στο πρώτο μέρος επιχειρείται μια ιστορική ανασκόπηση της διαμόρφωσης των βασικών φιλοσοφικών προβλημάτων που συνδέονται με τις κοινωνικές επιστήμες. Αφετηρία αποτελεί η αριστοτελική αντίληψη για τη φύση και την επιστημονική εξήγηση και ακολουθούν οι μεταβολές που επιφέρει η Επιστημονική Επανάσταση στη νεότερη αντίληψη για τη φύση και τον άνθρωπο. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται οι βασικές μεταφυσικές προσεγγίσεις της νεωτερικότητας και, στη συνέχεια, η αντιπαράθεση μεταξύ θετικισμού και ερμηνευτικής, η οποία συνοδεύει την ανάδυση και τη φιλοσοφική θεμελίωση των κοινωνικών επιστημών κατά τον 19ο αιώνα. Το δεύτερο μέρος έχει συστηματικό χαρακτήρα και επικεντρώνεται σε κεντρικά προβλήματα και διαμάχες της σύγχρονης φιλοσοφίας των κοινωνικών επιστημών. Εξετάζονται διαφορετικά μοντέλα κοινωνικής εξήγησης —η αιτιακή ανάλυση, η εξήγηση στη βάση ορθολογικών δρώντων και η ερμηνευτική θεωρία— καθώς και ο λειτουργισμός και ο δομισμός. Το μάθημα ολοκληρώνεται με τη συζήτηση της διαμάχης μεταξύ μεθοδολογικού ατομισμού και μεθοδολογικού ολισμού, δηλαδή διαφορετικών προσεγγίσεων ως προς τη σχέση μεταξύ ατομικής δράσης και κοινωνικών δομών.