Μάθημα : Φιλοσοφική Ανθρωπολογία και Ψυχανάλυση

Η φιλοσοφική αναζήτηση της φύσης (ή της ουσίας) του ανθρώπου μπορεί να εντοπιστεί σε

έργα που καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα της ιστορίας της φιλοσοφίας, από την αρχαιότητα

έως σήμερα. Η εν λόγω αναζήτηση, ωστόσο, διαμεσολαβείται σε σημαντικό βαθμό από εξωφιλοσοφικές εξελίξεις, οι οποίες πλαισιώνουν κάθε φορά τόσο την ερωτηματοθεσία όσο και

το φάσμα των δυνατών απαντήσεων. Οι εξελίξεις αυτές μπορούν να διακριθούν σε δύο

μεγάλες κατηγορίες: αφενός τις πολιτικές και αφετέρου τις επιστημονικές. Στόχος του

μαθήματος είναι να διερευνήσει την επίδραση που (μπορεί να) έχει η ψυχανάλυση στη

φιλοσοφική διερώτηση περί της ουσίας ή της φύσης του ανθρώπου.

Το μάθημα χωρίζεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο, εισαγωγικό μέρος, θα αναφερθούμε στην

εννοιολογική τομή που προκάλεσε η Επιστημονική Επανάσταση και, συνακόλουθα, στη

διαμόρφωση του κομβικού για τη νεωτερικότητα ερωτήματος σχετικά με τη σχέση Φύσης και

Λόγου. Η εν λόγω εννοιολογική τομή αποτελεί το σταθερό υπόβαθρο της φιλοσοφικής έρευνας

για την ουσία του ανθρώπου. Στο δεύτερο μέρος, θα επισκοπήσουμε ορισμένες βασικές θέσεις,

όπως αυτές αναπτύσσονται στην ιστορία της φιλοσοφίας (Αριστοτέλης, Χομπς, Ρουσσώ,

Μαρξ), προκειμένου να καταστεί σαφές το ιδιαίτερο αντικείμενο της φιλοσοφικής

ανθρωπολογίας. Στο τρίτο μέρος, θα επικεντρωθούμε στα ψυχαναλυτικά κείμενα και ιδίως σε

ορισμένα από τα ανθρωπολογικά έργα του Φρόυντ, αλλά και τη δευτερογενή βιβλιογραφία. Ο

στόχος είναι διττός: αφενός να εξεταστεί πώς η φιλοσοφική βιβλιογραφία μπορεί να διαυγάσει

τις ανθρωπολογικές θέσεις της ψυχανάλυσης και, αφετέρου, πώς το πλαίσιο της

ψυχαναλυτικής ανθρωπολογίας μπορεί να επηρεάσει τη φιλοσοφική αναζήτηση περί της

ουσίας του ανθρώπου.