ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ: 1670-1830 (ακαδ. έτος 2019-2020)

Ιωάννης Παπαθεοδώρου

Περιγραφή

Το μάθημα έχει ως αντικείμενο τη μελέτη της γραμματειακής παραγωγής της περιόδου 1670-1830. Με κύριο άξονα τον Νεοελληνικό Διαφωτισμό, στο μάθημα παρουσιάζονται συγγραφείς και αναλύονται αντιπροσωπευτικά κείμενα της περιόδου, ενώ παράλληλα περιγράφεται το ευρύτερο πολιτιστικό πλαίσιο του Νέου Ελληνισμού, στην περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Εξετάζεται επίσης η δημιουργία μιας νέας «δημόσιας σφαίρας» (εφημερίδες, φιλολογικά περιοδικά, επιστολογραφία), ενώ τονίζεται η  συμβολή του κινήματος του Διαφωτισμού στην προετοιμασία του Αγώνα της Ανεξαρτησίας (1821). 

 

Ενότητες

Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα ιστορικά και πολιτισμικά ευρωπαϊκά συμφραζόμενα που επέτρεψαν την ανάδυση του Διαφωτισμού. Δίνεται έμφαση στην ευρωπαϊκή διάσταση του Φαινομένου καθώς και στη σχέση του με τις φιλελεύθερες επαναστάσεις της περιόδου.

Λέξεις -κλειδιά : Γαλλική Επανάσταση, Επιστήμες, Νεωτερικότητα

Στην ενότητα αυτή εξετάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, η περιοδολόγησή του, καθώς και οι κύριοι εκπρόσωποι κάθε φάσης. (Βούλγαρης, Καταρτζής, Κοραής)

Λέξεις Κλειδιά : Βολταίρος, Εγκυκλοπαίδεια, Ιδεολόγοι

Στην ενότητα αυτή γίνεται αναφορά στους κεντρικούς φορείς και συντελεστές Νεοελληνικού Διαφωτισμού (έμποροι, λόγιοι, Φαναριώτες). Παρουσιάζεται επίσης το πνευματικό κλίμα και η κίνηση των ιδεών στα μεγάλα κέντρα του παροικιακού Ελληνισμού καθώς και στα Επτάνησα.

Λέξεις Κλειδιά : Εκπαίδευση, Ευρώπη, Διασπορά  

Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα κύρια γραμματειακά είδη στα οποία αποτυπώνονται οι ιδέες του Διαφωτισμού, ενώ ειδική έμφαση δίνεται στην καλλιέργεια της αγωγής και των ηθικών συμπεριφορών.

Λέξεις κλειδιά : Χρηστοήθειες, επιστολάρια, μεταφράσεις.

Στην ενότητα αυτή εξετάζονται οι εφημερίδες και τα φιλολογικά περιοδικά του Διαφωτισμού, με ειδική αναφορά στο εκδοτικό τους πρόγραμμα και την κίνηση των ιδεών.  

Λέξεις κλειδιά : δημόσια σφαίρα, κριτικές διαμάχες, συνδρομητές.

Στην ενότητα αυτή αναλύεται το έργο του Καισάριου Δαπόντε (Κήπος Χαρίτων), ενώ γίνεται αναφορά στη συνολικότερη πνευματική δραστηριότητα της εκκλησιαστικής λογιοσύνης.

Λέξεις-κλειδιά : θρησκευτικός ουμανισμός, περιήγηση, εκκλησιαστικές σχολές.   

Στην ενότητα αυτή αναλύεται το έργο του Ρήγα (Σχολείο των Ντελικάτων Εραστών, Θούριος) και του «λογοτεχνικού κύκλου» του.

Λέξεις ? κλειδιά : προετοιμασία του 1821, επαναστατικές ιδέες, μεταφράσεις.  

 Στην ενότητα αυτή αναπτύσσονται θέματα γύρω από την έννοια και τη λειτουργία του συγγραφέα στην περίοδο των Φώτων. Εξετάζονται ειδικότερα και αναλύονται τα «ανώνυμα» κείμενα του Διαφωτισμού, οι ρητορικές στρατηγικές τους και οι πολιτικές ιδέες που προβάλλουν.

Λέξεις ? κλειδιά : ελευθεροφροσύνη, κριτική, πολεμική.

 Στην ενότητα αυτή αναπτύσσονται θέματα γύρω από την έννοια και τη λειτουργία του συγγραφέα στην περίοδο των Φώτων. Εξετάζονται ειδικότερα και αναλύονται τα «ανώνυμα» κείμενα του Διαφωτισμού, οι ρητορικές στρατηγικές τους και οι πολιτικές ιδέες που προβάλλουν.

Λέξεις ? κλειδιά : ελευθεροφροσύνη, κριτική, πολεμική.

Στην ενότητα αυτή παρουσιάζεται η πολύπλευρη δράση και το έργο του Αδ. Κοραή, μέσα στα συμφραζόμενα της εποχής του. Ειδικότερα, με επίκεντρο την ερμηνευτική ανάλυση του Παπατρέχα εξετάζονται οι πρώτες απόπειρες για τη συγκρότηση της θεωρίας του νεοελληνικού μυθιστορήματος.

Λέξεις κλειδιά : μυθιστορία, διαλογικότητα, πολιτισμικές μεταφορές

Στην ενότητα αυτή εξετάζονται οι αντιδράσεις που γνώρισε το κίνημα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Παρουσιάζονται και αναλύονται κείμενα πολεμικής κυρίως από τους κύκλους της εκκλησιαστικής λογιοσύνης, Παράλληλα, δίνεται έμφαση στο ιστοριογραφικό σχήμα της «ανάσχεσης» του Διαφωτισμού κατά την περίοδο του 19ου αιώνα, και διατυπώνονται νέα ερωτήματα και κατευθύνσεις της σύγχρονης έρευνας.

Λέξεις κλειδιά ; πρόσληψη, ιστοριογραφία, πολιτισμική κινητικότητα.

Ημερολόγιο

Ανακοινώσεις