Παρουσίαση/Προβολή

(THE990) -  Δέσποινα Σταματοπούλου

Περιγραφή Μαθήματος

 

Όσον αφορά την αρχαία τραγωδία, αρκετοί μελετητές έχουν επικεντρωθεί κυρίως στην καταγραφή του Αριστοτέλη προτείνοντας ότι τα «κατάλληλα» συναισθήματα που προκαλούνται από την τραγωδία είναι οίκτος και φόβος. Πίσω από αυτή την φαινομενικά απλή προσέγγιση κρύβονται πολλά μεγάλα ζητήματα. Για παράδειγμα  ο Αριστοτέλης επικαλείται τον οίκτο ως συναφή με την τραγωδία, ένα συναίσθημα που συνεπάγεται μια απόσταση μεταξύ του δραματικού χαρακτήρα και του θεατή, σε αντίθεση με τον φόβο που φέρει αμεσότητα ακόμα και αν βιώνεται φαντασιακά. Οι σύγχρονοι θεατές και κριτικοί μιλούν μάλλον για μια ποικιλία συναισθημάτων, συμπεριλαμβανομένου του οίκτου αλλά επίσης, και πολύ πιο συχνά, συμπάθεια ή ενσυναίσθηση, λύπη, αγάπη, κ.λπ. Οι σύγχρονοι όροι για το συναίσθημα υπονοούν κάτι διαφορετικό, ίσως, σαν ταύτιση — ίσως όμως και όχι απολύτως, αν στραφούμε στην έμφαση που δίνεται στην «ύφανση» της πλοκής και στον «πραξιακό» χαρακτήρα της, στην αντιθετικότητα των μεταβολών, στον σπαραγμό και στην ποιότητα των χαρακτήρων, όπως δίνονται στην Ποιητική. Τα χαρακτηριστικά αυτά δεν επιτρέπουν πλήρη προβολική «ταύτιση» (βλ. και Λογγίνος), αλλά μια πολύπλοκη εμπειρία «φαντασιακής ενσώματης εμπλαισίωσης»— πέραν  της ενσυναίσθησης παρομοίων συναισθημάτων με τον άλλο, ή της συμπάθειας ή του οίκτου προς τον άλλο, όπου: «αντιθετικές δυναμικές και ενσαρκώσεις ρόλων και συνεπειών», «αδιανόητες ή οδυνηρές φαντασιακές εκδοχές του οίκτου-ελέους προς τον εαυτό, ενσωματώνοντας φαντασιακά τον «οικτρό, καλύτερο, άλλο» μέσα του, ωσάν ένα στιγμιαία, αμοιβαίο, μετέχοντα εαυτό, φέρουν το επώδυνα «τρομερό» με την δυνατότητα της «δυνητικής αλλαγής και υπέρβασης» μέσω μιας νέας «αναδυόμενης αναστοχαστικής συνείδησης» ή και «πραξιακής φρόνησης». Υπό αυτό το πρίσμα η «κατάλληλη» της τραγωδίας απόλαυση και η «κάθαρση» θα μπορούσαν να προσεγγιστούν πιο εμπλουτιστικά, πέραν της διχοτομικής εκδοχής που κυριάρχησε κυρίως στην Αγγλοσαξωνική βιβλιογραφία.

Ημερομηνία δημιουργίας

Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2026