Παρουσίαση/Προβολή

Περιεχόμενο μαθήματος

Το μάθημα εξετάζει πώς τα παιδιά αναπτύσσουν τη σκέψη τους, αποκτούν γνώσεις και διαμορφώνουν έννοιες για τον κόσμο. Παρουσιάζονται βασικές και σύγχρονες θεωρίες της γνωστικής και αναπτυξιακής ψυχολογίας για την αναπαράσταση και την οργάνωση της γνώσης, καθώς και για τον ρόλο της κοινωνικής αλληλεπίδρασης στη μάθηση.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη σχέση ανάμεσα στην προϋπάρχουσα γνώση των παιδιών, η οποία διαμορφώνεται μέσα από την καθημερινή εμπειρία και το κοινωνικοπολιτισμικό τους περιβάλλον, και στις έννοιες που διδάσκονται στο σχολείο. Εξετάζεται γιατί ορισμένες έννοιες είναι δύσκολο να κατανοηθούν και πώς η μάθησή τους μπορεί να απαιτεί αναδιοργάνωση της υπάρχουσας γνώσης, δηλαδή εννοιολογική αλλαγή.

Το πρόβλημα της εννοιολογικής αλλαγής αποτελεί ένα θεμελιώδες ερώτημα στον χώρο της γνωστικής ψυχολογίας με σημαντικές επιπτώσεις στη μάθηση και στην εκπαίδευση. Προκειμένου τα παιδιά να κατανοήσουν πιο εκλεπτυσμένες, επιστημονικές έννοιες σε διάφορα πεδία, πρέπει να συντελεστεί μια “βαθιά” εννοιολογική αλλαγή. Στο μάθημα θα διερευνηθούν οι γνωστικοί μηχανισμοί που εμπλέκονται σε αυτήν τη διαδικασία αναδιοργάνωσης της γνώσης και θα παρουσιαστούν οι διάφορες θεωρητικές θέσεις για την ερμηνεία της εννοιολογικής αλλαγής.

Θα μελετηθούν παραδείγματα εννοιολογικής αλλαγής στα πεδία των Φυσικών Επιστημών, των Μαθηματικών, της Ιστορίας, της κοινωνικής νόησης, των θρησκευτικών πεποιθήσεων καθώς και των πεποιθήσεων των υποψήφιων εκπαιδευτικών για τη μάθηση και τη διδασκαλία. Τέλος θα συζητηθούν η ανάπτυξη κατάλληλων περιβαλλόντων μάθησης καθώς και τα είδη των εκπαιδευτικών παρεμβάσεων που διευκολύνουν τη διαδικασία εννοιολογικής αλλαγής και την ανάπτυξη της επιστημονικής σκέψης των παιδιών.

Τέλος, οι φοιτήτριες και οι φοιτητές θα συνδέσουν τις θεωρητικές προσεγγίσεις και τα ερευνητικά ευρήματα με τη διδακτική πράξη, σχεδιάζοντας εκπαιδευτικά σενάρια και δραστηριότητες που υποστηρίζουν την κατανόηση των εννοιών.

Μαθησιακοί στόχοι

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτήτριες και οι φοιτητές αναμένεται να είναι σε θέση:

• Να περιγράφουν βασικές θεωρίες της γνωστικής και αναπτυξιακής ψυχολογίας για την ανάπτυξη της σκέψης και τη μάθηση.
• Να εξηγούν πώς τα παιδιά αναπαριστούν και οργανώνουν τις γνώσεις τους, καθώς και πώς η κοινωνική αλληλεπίδραση συμβάλλει στη μάθηση.
• Να αναγνωρίζουν τον ρόλο της προϋπάρχουσας γνώσης στην κατανόηση νέων εννοιών και να ερμηνεύουν δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μαθητές.
• Να εξηγούν τι είναι η εννοιολογική αλλαγή και να συγκρίνουν βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις για την αναδιοργάνωση της γνώσης.
• Να αναλύουν παραδείγματα μάθησης εννοιών από διαφορετικά γνωστικά πεδία, αξιοποιώντας σχετικά ερευνητικά ευρήματα.
• Να αξιολογούν διδακτικές πρακτικές ως προς την καταλληλότητά τους για συγκεκριμένες έννοιες και μαθησιακές δυσκολίες.
• Να σχεδιάζουν εκπαιδευτικά σενάρια και δραστηριότητες που λαμβάνουν υπόψη τις αρχικές αντιλήψεις των μαθητών και υποστηρίζουν την κατανόηση των εννοιών.

Μέθοδοι διδασκαλίας

Το μάθημα πραγματοποιείται με διαλέξεις που συνδυάζονται με συζήτηση, ανάλυση ερευνητικών παραδειγμάτων και επεξεργασία περιπτώσεων από την εκπαιδευτική πράξη. Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές καλούνται να εξετάσουν τις αρχικές αντιλήψεις των παιδιών για συγκεκριμένες έννοιες και να συζητήσουν πώς μπορούν να αξιοποιηθούν στη διδασκαλία. Στο πλαίσιο του μαθήματος θα πραγματοποιηθούν επίσης δραστηριότητες σχεδιασμού εκπαιδευτικών σεναρίων, με στόχο τη σύνδεση των θεωριών και των ερευνητικών ευρημάτων με τη διδακτική πράξη. Το εκπαιδευτικό υλικό θα διατίθεται ηλεκτρονικά.

Μέθοδοι αξιολόγησης

Η αξιολόγηση γίνεται με γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου, με ανοιχτά βιβλία. Οι ερωτήσεις εστιάζουν στην κατανόηση των θεωρητικών προσεγγίσεων, στην ανάλυση παραδειγμάτων και στη σύνδεση της θεωρίας με τη διδακτική πράξη. Θα υπάρχει επίσης δυνατότητα εκπόνησης προαιρετικών εργασιών, με αντικείμενο τον σχεδιασμό εκπαιδευτικού σεναρίου καθώς και δυνατότητα προαιρετικών ομαδικών παρουσιάσεων. Οι όροι συμμετοχής των εργασιών και των παρουσιάσεων στην τελική βαθμολογία θα ανακοινωθούν στην αρχή του μαθήματος.