Παρουσίαση/Προβολή

Περιεχόμενο μαθήματος

Το μάθημα προσφέρει μια συστηματική εισαγωγή στην επιστήμη της Ψυχολογίας, μέσα από τις βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις, τους κύριους ερευνητικούς τομείς και τις μεθόδους με τις οποίες η Ψυχολογία παράγει τεκμηριωμένη γνώση για τη συμπεριφορά, τη νόηση και την ανθρώπινη εμπειρία. Στο πλαίσιο του μαθήματος παρουσιάζονται η ιστορική διαμόρφωση της Ψυχολογίας, οι βασικές σχολές και προσεγγίσεις της, καθώς και ζητήματα μεθοδολογίας, δεοντολογίας και επιστημονικής τεκμηρίωσης.

Το μάθημα εξετάζει τις βιολογικές και αναπτυξιακές βάσεις της συμπεριφοράς, δίνοντας έμφαση στη σχέση εγκεφάλου, σώματος, ανάπτυξης και περιβάλλοντος. Στη συνέχεια παρουσιάζονται βασικές γνωστικές και μαθησιακές διεργασίες, όπως η μάθηση, η αίσθηση, η αντίληψη, η προσοχή, η μνήμη, η σκέψη, η γλώσσα και η νοημοσύνη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι οργανώνουν τη γνώση, κατηγοριοποιούν την εμπειρία, θυμούνται, σκέφτονται, επιλύουν προβλήματα και μαθαίνουν μέσα από την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον.

Στο δεύτερο μέρος του μαθήματος εξετάζονται τα κίνητρα, τα συναισθήματα, η προσωπικότητα, οι ατομικές διαφορές και η κοινωνική συμπεριφορά. Αναλύονται ζητήματα όπως η συναισθηματική επικοινωνία και ρύθμιση, τα εσωτερικά και εξωτερικά κίνητρα, η αυτοεικόνα, τα σχετικά σταθερά μοτίβα συμπεριφοράς, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο η συμπεριφορά διαμορφώνεται μέσα σε κοινωνικές σχέσεις, ομάδες και κανόνες.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύνδεση των ψυχολογικών εννοιών με την ανάπτυξη, τη μάθηση και την εκπαιδευτική πράξη. Μέσα από παραδείγματα και σενάρια από την παιδική ηλικία και το σχολικό/προσχολικό πλαίσιο, οι φοιτήτριες και οι φοιτητές καλούνται να κατανοήσουν πώς οι ψυχολογικές θεωρίες μπορούν να συμβάλουν στην ερμηνεία σύνθετων εκπαιδευτικών και αναπτυξιακών φαινομένων.

Μαθησιακοί στόχοι

Στο τέλος του μαθήματος οι φοιτήτριες και οι φοιτητές θα πρέπει:

• να περιγράφουν το αντικείμενο της Ψυχολογίας και να εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο η Ψυχολογία παράγει επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση
• να αναγνωρίζουν τις βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις της Ψυχολογίας και να κατανοούν τη συμβολή τους στην ερμηνεία της συμπεριφοράς και της νόησης
• να διακρίνουν βασικές ερευνητικές μεθόδους της Ψυχολογίας και να κατανοούν τη σημασία της τεκμηρίωσης, της δεοντολογίας και της κριτικής αξιολόγησης των ψυχολογικών ισχυρισμών
• να εξηγούν πώς βιολογικοί, αναπτυξιακοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς
• να περιγράφουν βασικές γνωστικές και μαθησιακές διεργασίες, όπως η μάθηση, η αντίληψη, η προσοχή, η μνήμη, η σκέψη, η γλώσσα και η νοημοσύνη
• να χρησιμοποιούν βασικές έννοιες της Ψυχολογίας για να ερμηνεύουν παραδείγματα συμπεριφοράς, μάθησης και ανάπτυξης στην παιδική ηλικία
• να εξηγούν τον ρόλο των κινήτρων και των συναισθημάτων στη συμπεριφορά, στη μάθηση, στη συμμετοχή και στη ρύθμιση της δράσης
• να αναγνωρίζουν βασικές διαστάσεις της προσωπικότητας, των ατομικών διαφορών και της κοινωνικής συμπεριφοράς
• να συνδέουν ψυχολογικές θεωρίες και ερευνητικά ευρήματα με ζητήματα εκπαιδευτικής πράξης, όπως η μάθηση, η συμμετοχή, η συναισθηματική ρύθμιση, η συνεργασία και η κοινωνική αλληλεπίδραση
• να προσεγγίζουν κριτικά σύγχρονα ζητήματα της Ψυχολογίας και να αποφεύγουν απλουστευτικές ή μη τεκμηριωμένες ερμηνείες της ανθρώπινης συμπεριφοράς

Μέθοδοι διδασκαλίας

Το μάθημα θα πραγματοποιείται με συνδυασμό εισήγησης, συζήτησης και επεξεργασίας παραδειγμάτων. Κάθε θεματική ενότητα θα εισάγεται μέσα από ένα βασικό ερώτημα ή ένα σύντομο σενάριο, ώστε οι φοιτήτριες και οι φοιτητές να συνδέουν τις ψυχολογικές έννοιες με συγκεκριμένες καταστάσεις συμπεριφοράς, μάθησης και ανάπτυξης.

Η διδασκαλία θα βασίζεται στην παρουσίαση των βασικών θεωριών, εννοιών και ερευνητικών ευρημάτων της Ψυχολογίας, με έμφαση στην κατανόηση και όχι στην απλή απομνημόνευση. Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δίνεται στη σύνδεση της θεωρίας με παραδείγματα από την παιδική ηλικία, την εκπαιδευτική πράξη και το προσχολικό/σχολικό πλαίσιο.

Στο πλαίσιο των διαλέξεων θα αξιοποιούνται:

• παρουσίαση και σχολιασμός βασικών εννοιών και θεωρητικών προσεγγίσεων
  • ανάλυση παραδειγμάτων και σύντομων σεναρίων
  • συζήτηση ερευνητικών ευρημάτων και της σημασίας τους
  • σύνδεση των ψυχολογικών εννοιών με αναπτυξιακά και εκπαιδευτικά ζητήματα
  • ερωτήσεις κατανόησης και εφαρμογής κατά τη διάρκεια του μαθήματος

Στόχος της διδακτικής μεθοδολογίας είναι οι φοιτήτριες και οι φοιτητές να κατανοούν τις βασικές ψυχολογικές έννοιες, να μπορούν να τις χρησιμοποιούν για την ερμηνεία συγκεκριμένων φαινομένων και να αναπτύσσουν κριτική στάση απέναντι σε απλουστευτικές ή μη τεκμηριωμένες εξηγήσεις της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Μέθοδοι αξιολόγησης

Η αξιολόγηση του μαθήματος θα πραγματοποιείται μέσω γραπτής τελικής εξέτασης με ανοιχτά βιβλία.

Η εξέταση θα εστιάζει στην κατανόηση, την κριτική επεξεργασία και την εφαρμογή των εννοιών του μαθήματος και όχι στην απομνημόνευση ορισμών. Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές θα μπορούν να χρησιμοποιούν το βασικό σύγγραμμα, τις σημειώσεις και το υλικό του μαθήματος, αλλά θα καλούνται να απαντήσουν α) σε ανοιχτά ερωτήματα που απαιτούν σύνθεση, τεκμηρίωση και εφαρμογή της ψυχολογικής γνώσης και β) σε ερωτήματα πολλαπλής εφαρμογής ή επιλογής σωστού/λάθους.

Τα ερωτήματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
• σύγκριση θεωρητικών προσεγγίσεων
• ερμηνεία παραδειγμάτων ή σύντομων σεναρίων
• σύνδεση ψυχολογικών εννοιών με ζητήματα ανάπτυξης, μάθησης και εκπαιδευτικής πράξης
• κριτικό σχολιασμό ερευνητικών ευρημάτων ή ψυχολογικών ισχυρισμών

Η αξιολόγηση θα βασίζεται στην τεκμηρίωση με βάση το υλικό του μαθήματος και στην ικανότητα σύνδεσης θεωρίας και εφαρμογής.