Παρουσίαση/Προβολή

(PHL_A805) -  Θεοφάνης Τσιαμπόκαλος

Περιγραφή Μαθήματος

(Εικ. Εικαστική απόδοση με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης της μεταμόρφωσης της Δάφνης, εμπνευσμένη από το γνωστό έργο του Μπερνίνι)

 

Το μάθημα επικεντρώνεται στη μελέτη επιλεγμένων χωρίων από το φιλοσοφικό-διδακτικό έπος De rerum natura («Περί της φύσεως των πραγμάτων») του Λουκρητίου (98–55 π.Χ.) και το μυθολογικό ποίημα Metamorphoses του Οβιδίου (43 π.Χ.–17 μ.Χ.). Στόχος είναι να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο η λατινική ποίηση της ύστερης Δημοκρατίας και της πρώιμης Αυτοκρατορίας πραγματεύεται θέματα όπως η ύλη, η φύση, ο πολιτισμός και η μεταμόρφωση. Παράλληλα, έμφαση θα δοθεί και στη γλώσσα, το μέτρο, το ύφος και τις αφηγηματικές τεχνικές των δύο ποιητών.

 

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτήτριες και φοιτητές θα είναι σε θέση να:

• κατανοούν βασικά χαρακτηριστικά της λατινικής επικής ποιητικής γραμματείας σε εξάμετρο.
• αναγνωρίζουν και να αναλύουν φιλοσοφικά και μυθολογικά μοτίβα σχετιζόμενα με τη μεταμόρφωση, τη σύσταση του κόσμου και τη γένεση του πολιτισμού.
• συσχετίζουν τις θεματικές αυτές με το ιστορικό και ιδεολογικό πλαίσιο της εποχής, καθώς και να έχουν εποπτεία της επίδρασης του Λουκρητίου και του Οβιδίου στη νεότερη ευρωπαϊκή λογοτεχνία.
• χρησιμοποιούν ψηφιακές βάσεις δεδομένων και άλλα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία για τη μελέτη λατινικών κειμένων.

Στην ενότητα «Έγγραφα» του eClass θα αναρτώνται, σε σχετικό φάκελο, μετά από κάθε διάλεξη οι διαφάνειες του μαθήματος. Επίσης, ο φάκελος «Κείμενα», που βρίσκεται στην ίδια ενότητα, περιλαμβάνει τα λατινικά χωρία που θα εξετάζονται σε κάθε συνάντηση.

 

Η ενότητα «Σύνδεσμοι» περιλαμβάνει διαφόρους συνδέσμους σε χρήσιμες ιστοσελίδες.

 

Για την περιγραφή των επί μέρους ενοτήτων του μαθήματος βλ. παρακάτω.

 

Η αξιολόγηση των φοιτητών και φοιτητριών γίνεται μέσω γραπτής τελικής εξέτασης (100%), η οποία θα περιλαμβάνει:

• μετάφραση δύο (2) διδαγμένων χωρίων, ενός από τον Λουκρήτιο και ενός από τον Οβίδιο. Τα χωρία που θα δοθούν για μετάφραση θα προέρχονται αποκλειστικά από τα εξής κείμενα:
  1. Λουκρήτιος, De rerum natura 1.1–43 (Venus - Κείμενο 1).
  2. Οβίδιος, Metamorphoses 1.452–567 (Apollo et Daphne - Κείμενο 8).
• μετρική ανάλυση (δακτυλικό [καταληκτικό] εξάμετρο).
• ερωτήσεις ανάπτυξης (ερμηνευτική ανάλυση διδαγμένων χωρίων, εργογραφία/βιογραφία των δύο ποιητών). Οι ερωτήσεις αυτές μπορεί να σχετίζονται με οποιοδήποτε διδαγμένο κείμενο του μαθήματος.
• ερώτηση ανάπτυξης που θα βασίζεται στις σελ. 331–339 (για τον Λουκρήτιο) και 924–929 (για τον Οβίδιο) από την Ιστορία της ρωμαϊκής λογοτεχνίας του M. von Albrecht (εδώ).

Προσοχή! Στα μέσα του εξαμήνου θα διεξαχθεί προαιρετική πρόοδος. Για όσους/όσες συμμετάσχουν, η πρόοδος θα αντιστοιχεί στο 30% του τελικού βαθμού.

 

 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

Στερεότυπες εκδόσεις των υπό εξέταση κειμένων:

• C. Bailey, Lucreti De rerum natura libri sex, κριτική έκδοση με προλεγόμενα, μετάφραση και σχόλια, 3 τόμοι (Οξφόρδη 1947).
• R. J. Tarrant, P. Ovidi Nasonis Metamorphoses (Οξφόρδη 2004).

Μεταφράσεις στα νέα ελληνικά:

• Θ. Δ. Παπαγγελής, Λουκρητίου Περί φύσεως. Η κληρονομιά ενός επίμονου κηπουρού (Αθήνα 2021).
• Θ. Δ. Παπαγγελής, Οβιδίου Μεταμορφώσεις (Αθήνα 2025).

Για το μέτρο:

• Α. Χ. Μέγας, Λατινική Μετρική (Θεσσαλονίκη 1973).

Δευτερεύουσα βιβλιογραφία (επιλογή):

• Μ. von Albrecht, Ιστορία της Ρωμαϊκής Λογοτεχνίας από τον Ανδρόνικο ώς τον Βοήθιο και η σημασία της για τα νεότερα χρόνια (επίτομο) (Ηράκλειο 2012).
• W. S. Anderson, Ovid's Metamorphoses, Books 1-5 (Νόρμαν 1972).
• A. Barchiesi και G. Rosati, A Commentary on Ovid's Metamorphoses 1-6  (Καίμπριτζ 2024).
• B. W. (επιμ.), Brill's Companion to Ovid (Λέιντεν 2002).
• G. Cambell, Lucretius on Creation and Evolution. A Commentary on De Rerum Natura 5.772-1104 (Οξφόρδη 2003).
• M. Gale (επιμ.), Oxford Readings in Lucretius (Οξφόρδη 2007).
• K. Galinsky, Ovid's Metamorphoses: An Introduction to the Basic Aspects (Μπέρκλεϋ-Λος Άντζελες 1975).
• P. Hardie (επιμ.), The Cambridge Companion to Ovid (Καίμπριτζ 2002). 
• P. Hardie, Ovid's Poetics of Illusion (Καίμπριτζ 2002).
• D. E. Hill, Ovid's Metamorphoses (Γουόρμινστερ 1985-2000).
• Γ. Καζαντζίδης, Lucretius on Disease. The Poetics of Morbidity in  De Rerum Natura (Βερολίνο/Βοστώνη 2021).
• P. Knox (επιμ.), Oxford Readings in Ovid (Οξφόρδη 2007).
• F. Martelli και G. Sissa, Ovid's Metamorphoses and the Environmental Imagination (Λονδίνο 2023).
• L. Morgan, Ovid. A Very Short Introduction (Οξφόρδη 2020).
• B. Otis, Ovid as an Epic Poet (Καίμπριτζ 1970).
• Θ. Δ. Παπαγγελής, Σώματα που άλλαξαν τη θωριά τους. Διαδρομές στις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου (Αθήνα 2009).
• D. Sedley, Lucretius and the Transformation of Greek Wisdom (Καίμπριτζ 1998).
• Ch. Segal, Lucretius on Death and Anxiety: Poetry and Philosophy in De Rerum Natura (Πρίνστον 1990).

Ημερομηνία δημιουργίας

Τρίτη 9 Σεπτεμβρίου 2025